උසාවිය තුළ පොලිස් ප්‍රචණ්ඩත්වය: පොලිසියට බලය යෙදවිය හැක්කේ කවදාද, එය වැරදුනහොත් කුමක් කළ යුතුද?

නෙදර්ලන්තයේ පොලිසියට බලය භාවිතා කළ හැකි නමුත් පටු සීමාවන් තුළ පමණි. 2012 පොලිස් පනතේ 7 වන වගන්තිය බලය ලබා දෙන අතර එය වහාම නියම කරයි: බලය භාවිතා කිරීම එය සේවය කරන අරමුණ අනුව සාධාරණීකරණය කළ යුතුය, එම අරමුණට සමානුපාතික විය යුතුය, සහ සාධාරණ හා මධ්‍යස්ථ විය යුතුය, සහ සැහැල්ලු ක්‍රම ප්‍රමාණවත් නොවන තැන්වල පමණක් එයට අවසර දෙනු ලැබේ. බැටන් පොල්ල, ගම්මිරිස් ඉසින, පොලිස් බල්ලා, ගිනි අවිය යන සෑම උපකරණයක්ම භාවිතා කළ හැකි ආකාරය පොලිසිය, රාජකීය හමුදා කොස්තාපල්වරිය සහ අනෙකුත් විමර්ශන නිලධාරීන් සඳහා වන නිල උපදෙස් වල දක්වා ඇත.

එම සීමාවන් ඉක්මවා ගිය විට, ධාවන පථ තුනක් එකිනෙක අසල ධාවනය වන අතර ඒ සෑම එකක්ම වෙනස් ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරු සපයයි. අපරාධ නීතිය නිලධාරියා වරදක් කළාද යන්න විමසයි: 2022 ජූලි 1 වන දින සිට අපරාධ නීති සංග්‍රහයේ 372 වන වගන්තිය මඟින් බලය භාවිතා කිරීම පිළිබඳ උපදෙස් උල්ලංඝනය කිරීම වෙනම වරදක් බවට පත් කරයි, චේතනාව පවතින විට පහරදීම සහ මනුෂ්‍ය ඝාතනය යන සාමාන්‍ය වැරදි සමඟ. සිවිල් නීතියෙන් විමසන්නේ රාජ්‍යය සිවිල් සංග්‍රහයේ 6:162 වගන්තියේ අර්ථය තුළ නීති විරෝධී ලෙස ක්‍රියා කළේද යන්න සහ 6:106 වගන්තිය යටතේ ද්‍රව්‍යමය නොවන පාඩුව ඇතුළුව පාඩුවට වන්දි ගෙවිය යුතුද යන්නයි. මානව හිමිකම් පිළිබඳ යුරෝපීය සම්මුතියේ 2 සහ 3 වගන්තිවලට ස්වාධීන හා ඵලදායී පරීක්ෂණයක් අවශ්‍ය වන අතර, එය නෙදර්ලන්තයේ නිලධාරියාගේම බලකාය විසින් නොව රිජ්ක්රෙචර්ච් විසින් සිදු කරනු ලැබේ.

මෙම ලිපියෙන් අධිකරණයක් සැබවින්ම අදාළ කරන පරීක්ෂණය, නීති විරෝධී බලය අපරාධයක් බවට පත්වන ලක්ෂ්‍යය, පැමිණිලි ක්‍රියා පටිපාටියකින් ලබා ගත හැකි සහ ලබා ගත නොහැකි දේ සහ වන්දි ඉල්ලා සිටින්නේ කෙසේද යන්න දක්වා ඇත.

එක වාක්‍යයකින් හරය

පොලිසිය විසින් බලය භාවිතා කිරීම තහනම් කර නැත, නමුත් දැඩි ලෙස නියාමනය කර ඇත. බලය භාවිතා කිරීමේ ඒකාධිකාරය රජය සතු වන අතර, පොලිසියට එම ඒකාධිකාරය භාවිතා කළ හැක්කේ නීතිය කලින් අඳින සීමාවන් තුළ පමණි. පහත දැක්වෙන සෑම දෙයක් හරහාම දිවෙන නූල් සෑම විටම එකම ප්‍රශ්නයකි: මෙම බලය, මෙම තත්වය තුළ, මෙම මාධ්‍යය සහ මෙම අරමුණ සමඟ, සැබවින්ම අවශ්‍ය සහ සාධාරණද?

නීතිමය පදනම: බලයක් කිසි විටෙකත් ස්වයං-පැහැදිලි නොවේ.

ප්‍රධාන රීතිය 2012 පොලිස් පනතේ 7 වන වගන්තියේ (Politiewet 2012) දක්වා ඇත. පොලිස් කාර්යය ඉටු කිරීම සඳහා පත් කරන ලද පොලිස් නිලධාරියෙකුට, තම කාර්යාලයේ නීත්‍යානුකූල අභ්‍යාසයේදී, බලය භාවිතා කළ හැකිය, නමුත් අපේක්ෂිත අරමුණ සාධාරණීකරණය කරන විට, එම බලයට සම්බන්ධ අන්තරායන් සැලකිල්ලට ගනිමින් සහ එම ඉලක්කය වෙනත් ආකාරයකින් සාක්ෂාත් කරගත නොහැකි විට පමණි. එපමණක් නොව, බලය භාවිතා කිරීමට පෙර, හැකි සෑම තැනකම, අනතුරු ඇඟවීමක් කළ යුතුය. මෙම ලිපියේම සමානුපාතික අවශ්‍යතාවය ද අඩංගු වේ: බලය ක්‍රියාත්මක කිරීම සාධාරණ හා මධ්‍යස්ථ විය යුතුය.

එම ව්‍යවස්ථාපිත පාඨය කෙටි බව පෙනේ, නමුත් එහි සෑම අවස්ථාවකම පාහේ ඔබට පෙනෙන අමුද්‍රව්‍ය හතරක් අඩංගු වේ: නීත්‍යානුකූල අරමුණක්, අවශ්‍යතාවයක්, සැහැල්ලු විකල්පයක් නොමැතිකම සහ මධ්‍යස්ථභාවය. බලයක් නොමැතිව බලය යෙදීම අර්ථ දැක්වීම අනුව නීති විරෝධී ය.

එම බලය පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක විස්තාරණය පනතේම දක්වා නැත, නමුත් පොලිසිය, රාජකීය හමුදා කොස්තාපල්වරිය සහ අනෙකුත් විමර්ශන නිලධාරීන් සඳහා වන නිල උපදෙස් (ඇම්බ්ට්සින්ස්ට්‍රක්ටි) හි දක්වා ඇත. එම උපදෙස් පැනවීමට රජයට ඇති බලය 2012 පොලිස් පනතේ 9 වන වගන්තියෙන් අනුගමනය කෙරේ. නිල උපදෙස් මඟින්, එක් එක් බලහත්කාර මාධ්‍ය සඳහා, එය යෙදවිය හැකි කොන්දේසි නියාමනය කරන අතර, මෑත වසරවලදී එය තරයේ සංශෝධනය කර ඇත. මතක තබා ගැනීම වැදගත්: නිල උපදෙස් මඟින් මාධ්‍යයක් භාවිතා කළ හැකිද යන්න පමණක් නොව, කෙසේද, කවදාද, කුමන අනතුරු ඇඟවීමක් සහිතව සහ කුමන සීමාවන් යටතේද යන්න සඳහන් වේ.

පරීක්ෂණය: නීත්‍යානුකූලභාවය, අවශ්‍යතාවය, සමානුපාතිකත්වය සහ අනුබද්ධත්වය

පොලිස් ප්‍රචණ්ඩත්වය පිළිබඳ සෑම අවස්ථාවකම පාහේ එම ප්‍රශ්න හතරම නැවත නැවතත් මතු වේ. මම ඒවා පැහැදිලි කර එක් එක් උදාහරණයකට කෙලින්ම සම්බන්ධ කරමි.

පළමුවැන්න නීත්‍යානුකූලභාවයයි. ක්‍රියාව සඳහා ව්‍යවස්ථාපිත පදනමක් තිබුණාද? බලයක් නොමැතිව, බලය යෙදීම නීති විරෝධී ය, කෙසේ වෙතත් හොඳ අරමුණකින් වුවද.

දෙවැන්න අවශ්‍යතාවයයි. පොලිස් කාර්යය ඉටු කිරීමට ඇත්තටම බලය අවශ්‍යද? බලය නොමැතිව තත්වය පාලනය කළ හැකිව තිබුණා නම්, එම අවශ්‍යතාවය අඩුයි.

තෙවැන්න සමානුපාතිකත්වයයි. බලය භාවිතා කළේ ඉලක්කයට සමානුපාතිකවද? සුළු වරදක් බර උපක්‍රමයක් සාධාරණීකරණය නොකරයි.

සිව්වැන්න අනුබද්ධිතභාවයයි. ඵලදායී විය හැකි සැහැල්ලු විකල්පයක් නොතිබුණාද? පළමුව කතා කිරීම, දුරස්ථභාවය පවත්වා ගැනීම හෝ උත්සන්න වීම අඩු කිරීම, පසුව පමණක් බර ක්‍රමයක්.

උදාහරණයෙන් වෙනස දෘශ්‍යමාන වේ. වේදිකාවක ව්‍යාකූල මිනිසෙක් හයියෙන් කෑ ගසමින් ඉවත් වීම ප්‍රතික්ෂේප කරයි, නමුත් කිසිවෙකුට ශාරීරිකව තර්ජනය නොකරයි. අවශ්‍යතාවය සහ සහනාධාරය නොමැති බැවින් වහාම ගම්මිරිස් ඉසින හෝ බැටන් පොල්ලක් භාවිතා කිරීම සාධාරණීකරණය කිරීම දුෂ්කර ය. එම මිනිසාම පිහියක් අතැතිව අසල සිටින අය වෙත ගොස් නියෝගවලට ප්‍රතිචාර නොදක්වන්නේ නම්, උග්‍ර තර්ජනය මත පදනම්ව, බර ක්‍රමයක් ඇත්ත වශයෙන්ම සීමාවන් තුළට වැටිය හැකිය.

තීරණාත්මක ලෙස, අධිකරණය තීරණය ගත් මොහොතේ සිට ක්‍රියාව තක්සේරු කරයි, ප්‍රතිඵලයෙන් පමණක් නොවේ. සන්සුන්ව සමාලෝචනය කරන ලද කැමරා දර්ශනවලින් පසුව අප දකින දේ නොව, ඒ මොහොතේ නිලධාරියාට සාධාරණ ලෙස දැන ගැනීමට, දැකීමට සහ තක්සේරු කිරීමට හැකි දේ තීරණාත්මක වේ. ඒ සමඟම, මෙය කාර්ටේ බ්ලැන්ච් එකක් නොවේ. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය (හෝගේ රාඩ්) තියුණු ලෙස සීමාව ඇඳ ඇත: සම්මතයක් උල්ලංඝනය කරන සෑම දෙයක්ම නීත්‍යානුකූලභාවයට හානි නොකරයි, නමුත් සමානුපාතිකත්වය හෝ අනුබද්ධතාවය බරපතල ලෙස ඉක්මවා යාමක් තවමත් තම කාර්යාලයේ නීත්‍යානුකූල ක්‍රියාකාරිත්වයේ යෙදී සිටින නිලධාරියෙකුට බාධාවක් විය හැකිය. එය අත්අඩංගුවට ගැනීමට විරුද්ධ වීම වැනි වැරදි වලට සෘජුවම අදාළ වේ (අපරාධ නීති සංග්‍රහයේ 180 වන වගන්තිය, වෙට්බොක් වැන් ස්ට්‍රැෆ්‍රෙක්ට්): නැවැත්වීමම නීති විරෝධී නම්, එයට එරෙහි ප්‍රතිරෝධය අත්අඩංගුවට ගැනීමට විරුද්ධ වීමක් ලෙස දඬුවම් කළ නොහැක.

මාධ්‍යයන් බර වන තරමට පරීක්ෂණය දැඩි වේ.

නිල උපදෙස් සැහැල්ලු සිට බර දක්වා ගොඩනැගීමක් අනුගමනය කරයි: භෞතිකව අල්ලාගෙන සිටීම සහ මාංචු දැමීම, ගම්මිරිස් ඉසින, බැටන් පොලු සහ විද්‍යුත් කම්පන අවි හරහා ගිනි අවිය දක්වා. සිදුවිය හැකි ප්‍රතිවිපාක වඩාත් දුරදිග යන තරමට, කොන්දේසි වඩාත් දැඩි හා නිශ්චිත වේ.

ගිනි අවිය යනු බාහිරතම සීමාවයි. ඒ සඳහා, සවිස්තරාත්මකව විස්තර කර ඇති තත්වයන් අදාළ වේ, එනම් ජීවිතයට තර්ජනයක් වන ප්‍රචණ්ඩත්වය වහාම භාවිතා කරනු ඇතැයි සාධාරණ ලෙස උපකල්පනය කළ හැකි කෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීම හෝ ජීවිතයට ක්ෂණික අනතුරක් හෝ බරපතල ශාරීරික හානියක් වළක්වා ගැනීම වැනි. වැදගත් සීමාවක් එකතු කර ඇත: සැකකරුගේ අනන්‍යතාවය දන්නා අතර අත්අඩංගුවට ගැනීම කල් දැමීම පිළිගත නොහැකි අවදානමක් ඇති නොකරන්නේ නම්, ගිනි අවිය භාවිතා නොකළ යුතුය. තත්වයන් සාධාරණ ලෙස එයට ඉඩ නොදෙන්නේ නම් මිස, ඉලක්කගත වෙඩි තැබීමට පෙර අනතුරු ඇඟවීමේ යුතුකමක් අදාළ වේ.

නිදර්ශනීය වෙනසක්: නඩු නීතියේ දී, එක් අවස්ථාවක දී බලය සමානුපාතික ලෙස සලකනු ලැබීය, උදාහරණයක් ලෙස සේවා සුනඛයෙකු යෙදවීම හෝ කොන්ක්‍රීට්, තර්ජනාත්මක තත්වයන් යටතේ ධාවනය වන මෝටර් රථයකට වෙඩි තැබීම, තවත් අවස්ථාවක දී රථවාහන පරීක්ෂාවකදී සේවා අවියක් ඇඳීම සහ ඉලක්ක කිරීම, අනන්‍යතාවය දැන සිටි අතර අත්අඩංගුවට ගැනීමක් අපේක්ෂා නොකළ විට, නිල උපදෙස් සහ සමානුපාතිකත්වයට සහ අනුබද්ධතාවයට කෙතරම් පටහැනිද යත්, ක්‍රියාව තවදුරටත් නීත්‍යානුකූල නොවේ. කරුණු මත පදනම්ව එකම සම්මත, ප්‍රතිවිරුද්ධ ප්‍රතිඵල.

පොලිස් ප්‍රචණ්ඩත්වය අපරාධ වරදක් බවට පත් වූ විට

නීති විරෝධී වීම යනු අපරාධමය වශයෙන් දඬුවම් ලැබිය හැකි දෙයක් නොවේ. එහෙත් පොලිස් ප්‍රචණ්ඩත්වය නිසැකවම අපරාධ වගකීමට හේතු විය හැක. මෙහිදී නීති සම්පාදකයා මෑතකදී කැපවූ පද්ධතියක් ගොඩනගා ඇත.

2022 ජූලි 1 වන දින දක්වා, බරපතල ප්‍රතිවිපාක සහිත රාජකාරියේ යෙදී සිටියදී බලය යෙදවූ නිලධාරියෙකු, වෙනත් ඕනෑම පුරවැසියෙකු මෙන් අපරාධ නීතිය යටතේ , පහරදීමේ හෝ මනුෂ්‍ය ඝාතනයේ මිනුම් දණ්ඩට එරෙහිව ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් තක්සේරු කරන ලද අතර, පසුව සාධාරණීකරණ පදනමක් අදාළ වේද යන ප්‍රශ්නය මතු විය. සම්භාව්‍ය සාධාරණීකරණ පදනම වන්නේ සමානුපාතිකත්වය සහ අනුබද්ධිතභාවය පිළිබඳ මූලධර්මවලට අනුකූලව පියවර ගනු ලැබුවහොත් පමණක් වලංගු වන ව්‍යවස්ථාපිත රීතියක් වන අපරාධ නීති සංග්‍රහයේ 42 වන වගන්තිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී ක්‍රියා කිරීමයි.

විමර්ශන නිලධාරීන් විසින් බලය භාවිතා කිරීම පිළිබඳ පනත (Wet geweldsaanwending opsporingsambtenaar) සමඟ මෙය වෙනස් විය. 2022 ජූලි 1 වන දින සිට වෙනම අපරාධ නීති රාමුවක් ඇත. එහි හරය අපරාධ නීති සංග්‍රහයේ 372 වන වගන්තියයි: දඬුවම් ලැබිය හැක්කේ බලහත්කාර උපදෙස් උල්ලංඝනය කිරීමේ වරදින් නිලධාරියාට වන අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස තුවාල හෝ මරණය සිදු වේ. මෙම අරමුණ සඳහා බලහත්කාර උපදෙස් අපරාධ නීති සංග්‍රහයේ 90 වන වගන්තියේ අර්ථ දක්වා ඇත. සුවිශේෂී ලක්ෂණය වන්නේ ඔප්පු කිරීමේ සැහැල්ලු බරක් තුළ නොව, ඔප්පු කළ යුතු දෙයයි: තුවාල සිදු කිරීමට එතරම් අභිප්‍රායක් නොව, උපදෙස් උල්ලංඝනය කිරීමේදී වරදකාරී, සැලකිය යුතු නොසැලකිලිමත්කමකි. රාජකාරියේදී වෘත්තීය බලය භාවිතා කිරීම පුරවැසියෙකු විසින් අත්තනෝමතික ප්‍රචණ්ඩත්වයට වඩා වෙනස් රාමුවක් ලැබිය යුතු බවයි. එයින් අදහස් කරන්නේ පොලිස් ප්‍රචණ්ඩත්වය වඩාත් සැහැල්ලුවෙන් සලකනු ලබන බව නොවේ, නමුත් එය නීත්‍යානුකූලව වෙනස් ලෙස සංලක්ෂිත කර ඇති බවයි.

ක්‍රියා පටිපාටිය ද සකස් කර ඇත. බලහත්කාරයෙන් සම්බන්ධ සිදුවීමකින් පසු, රජයේ නීතිඥවරයාට පළමුව කරුණු සෙවීමේ පරීක්ෂණයක් (අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේ 511a වගන්තිය, Wetboek van Strafvordering) ආරම්භ කළ හැකිය, එය බලහත්කාර උපදෙස් අනුව පියවර ගෙන තිබේද යන ප්‍රශ්නය ඉලක්ක කර ගෙන ඇත. නඩු පැවරීම අවශ්‍යද යන ප්‍රශ්නය මතු වන්නේ ඉන් පසුව පමණි. එබැවින් නිලධාරියා ස්වයංක්‍රීයව සැකකරුවෙකු ලෙස සලකනු නොලැබේ.

මෙම පනත මතභේදාත්මකයි. පොලිස් සේවයේ විශේෂ සන්දර්භය හඳුනා ගැනීම සහ නිලධාරීන් තුවක්කු වලට ලැජ්ජා නොවීම සාධාරණ යැයි ආධාරකරුවන් සලකති. අපරාධ නීතියේ සම්මතයන් සැකසීම සහ වැළැක්වීමේ බලපෑම දුර්වල වී ඇති බවත් වින්දිතයින්ට අඩු ආරක්ෂාවක් ලැබෙන බවත් විචාරකයින් බිය වෙති.

විමර්ශනය සහ ස්වාධීනත්වය

මාරාන්තික ප්‍රචණ්ඩත්වය හෝ බරපතල තුවාල සිදු කරන ප්‍රචණ්ඩත්වයකදී, ජාතික පොලිස් අභ්‍යන්තර විමර්ශන දෙපාර්තමේන්තුව (Rijksrecherche) සාමාන්‍යයෙන් විමර්ශනය සිදු කරනු ලබන්නේ, මහජන නඩු පවරන සේවයේ අධිකාරිය යටතේ ය. මූලික මූලධර්මය නම්, කිසිදු පක්ෂග්‍රාහීත්වයක් ඇතිවීම වළක්වා ගැනීම සඳහා පොලිසිය තමන්ගේම බලය භාවිතා කිරීම විමර්ශනය නොකළ යුතු බවයි.

නීත්‍යානුකූලව, එය විස්තරයක් නොවේ. විමර්ශනයේ ස්වාධීනත්වය යනු ජාතික අවශ්‍යතාවයක් පමණක් නොව, ස්වාධීන අවශ්‍යතාවයකි. මානව හිමිකම් පිළිබඳ යුරෝපීය අධිකරණය එයට දැඩි ප්‍රමිතීන් අමුණා ඇත. ඒ සමඟම, රිජ්ක්සෙචර්ච් එහි දෛනික කටයුතුවලදී පොලිසිය සමඟ සමීපව සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන මහජන නඩු පවරන සේවය යටතට පත්වීම සංවේදී කරුණක් ලෙස පවතී. නඩු පවරන්නෙකු සහ නිශ්චිත පොලිස් බලකායක් අතර සමීප ක්‍රියාකාරී සම්බන්ධතාවයක් අවශ්‍ය ස්වාධීනත්වය සඳහා ගැටළු සහගත විය හැකි බව අධිකරණය හඳුනාගෙන ඇත. එබැවින් විමර්ශනය හොඳද යන්න බලයටම අවසර තිබේද යන්න තරම්ම නීතිමය ප්‍රශ්නයකි.

මානව හිමිකම් රාමුව: ජීවිතය සහ මානව ගරුත්වය

ජාතික නීතියට ඉහළින් මානව හිමිකම් පිළිබඳ යුරෝපීය සම්මුතිය පිහිටා ඇත. මෙහි විධිවිධාන දෙකක් බර උසුලයි.

2 වන වගන්තිය ජීවත්වීමේ අයිතිය ආරක්ෂා කරයි. රාජ්‍යය විසින් මාරාන්තික බලය යෙදවීමට අවසර දෙනු ලබන්නේ අත්‍යවශ්‍ය අවස්ථාවන්හිදී පමණි, උදාහරණයක් ලෙස ජීවිතයට ක්ෂණික අනතුරකින් ආරක්ෂා වීම සඳහා. 1995 මැකාන් සහ තවත් අය එදිරිව එක්සත් රාජධානිය නඩුවේ සිට එය සම්භාව්‍ය රේඛාවයි, එහිදී අධිකරණය ක්‍රියා පටිපාටි පැත්ත ද දැඩි කළේය: රාජ්‍යය විසින් මාරාන්තික බලය යෙදවීම ඵලදායී, ස්වාධීන සහ කඩිනම් පරීක්ෂණයක් මගින් අනුගමනය කළ යුතුය. රාජ්‍යය අනවශ්‍ය ලෙස මිනිසුන් ඝාතනය කිරීමෙන් වැළකී සිටීම පමණක් නොව, සිදු වූ දේ බැරෑරුම් ලෙස විමර්ශනය කළ යුතුය.

3 වන වගන්තිය වධහිංසා පැමිණවීම සහ අමානුෂික හෝ අවමන් සහගත සැලකීම තහනම් කරයි. මාරාන්තික නොවන බලය සඳහා, මෙහි තියුණු සම්මතයක් ඇත, එය බුයිඩ් එදිරිව බෙල්ජියම නඩුවේදී අධිකරණය විසින් සකස් කරන ලදී: එම පුද්ගලයාගේම හැසිරීම මගින් දැඩි ලෙස අවශ්‍ය කර නොමැති පුද්ගලයෙකුට එරෙහිව භෞතික බලය භාවිතා කිරීම මානව ගරුත්වය හීන කරන අතර ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් 3 වන වගන්තිය උල්ලංඝනය කිරීමකි. දැනටමත් පාලනය යටතේ සිටින කෙනෙකුට එරෙහිව බලය නීත්‍යානුකූලව එතරම් අවදානමට ලක්විය හැක්කේ මන්දැයි එය පැහැදිලි කරයි. 2 වන වගන්තියේ මෙන්, විමර්ශනය කිරීමේ යුතුකමක් මෙහි ද අදාළ වේ: පොලිසිය විසින් අයුතු ලෙස සැලකීම පිළිබඳ තර්ක කළ හැකි පැමිණිල්ලක් ඵලදායී නිල පරීක්ෂණයකින් පසුව අනුගමනය කළ යුතුය.

එබැවින් මෙම රාමුව මට්ටම් දෙකකින් ක්‍රියාත්මක වේ: සාරභූත, අවසර ලත් බලය සහ ක්‍රියා පටිපාටික, පසුව එය ඵලදායී ලෙස සහ ස්වාධීනව විමර්ශනය කළේද යන්න. පොලිස් ප්‍රචණ්ඩත්වය පිළිබඳ නඩු වලදී එම ප්‍රශ්න දෙක බොහෝ විට සමානව වැදගත් වේ.

සිවිල් මාර්ගය සහ ද්‍රව්‍යමය නොවන පාඩු

අපරාධ නීතිය එකම මාර්ගය නොවන අතර වින්දිතයින්ට බොහෝ විට වඩාත්ම ඵලදායී නොවේ. නීති විරෝධී පොලිස් ප්‍රචණ්ඩත්වයට ගොදුරු වූ බව විශ්වාස කරන ඕනෑම කෙනෙකුට සිවිල් නීති සංග්‍රහයේ 6:162 වගන්තිය (බර්ගර්ලිජ්ක් වෙට්බොක්) යටතේ සිවිල් නීතිය යටතේ රාජ්‍යය වගකිව යුතු බවට පත් කළ හැකිය. එවිට ප්‍රශ්නය වන්නේ තනි නිලධාරියෙකු අපරාධකාරී ලෙස වගකිව යුතුද යන්න නොව, රජය නීති විරෝධී ලෙස ක්‍රියා කර පාඩුව වන්දි ගෙවිය යුතුද යන්නයි.

එම වෙනස අත්‍යවශ්‍යයි, මන්ද ප්‍රතිඵල වෙනස් විය හැකිය. අපරාධ නඩුවකට ඉහළ සාක්ෂි සීමාවක් ඇති අතර එය තනි පුද්ගල අපරාධ වරදකාරිත්වයට බලපායි. සිවිල් නඩුවක් වෙනස් ප්‍රමිතියක් අදාළ කරයි. එබැවින් අපරාධ නීතිය යටතේ නිලධාරියෙකු නිදොස් කොට නිදහස් කිරීමට බොහෝ දුරට ඉඩ ඇත, කෙසේ වෙතත් සිවිල් අධිකරණය එම ක්‍රියාව නීති විරෝධී ලෙස සලකයි.

වන්දි සඳහා, සාමාන්‍ය හානි නීතිය අදාළ වේ. සිවිල් සංග්‍රහයේ 6:95 වගන්තිය මූල්‍යමය පාඩු සහ අනෙකුත් අවාසි වෙන්කර හඳුනා ගනී. වේදනාව සහ දුක් වේදනා සඳහා වන්දි වන ද්‍රව්‍යමය නොවන පාඩුව, සිවිල් සංග්‍රහයේ 6:106 වගන්තියේ අවස්ථා වලදී පමණක්, විශේෂයෙන් වෙනත් ආකාරයකින් පුද්ගලයාට ශාරීරික තුවාලයක් හෝ හානියක් සිදු වූ විට පමණක් ආපසු අයකර ගත හැකිය. තක්සේරුව සාධාරණ පදනමක් මත සිදු කරනු ලැබේ (සිවිල් සංග්‍රහයේ 6:97 වගන්තිය), සහ බලය සමඟ ප්‍රමාණවත් සම්බන්ධතාවයක් ඇති පාඩුව පමණක් ආරෝපණය කළ හැකිය (සිවිල් සංග්‍රහයේ 6:98 වගන්තිය).

මෙහිදී ප්‍රධාන ප්‍රායෝගික කරුණක් පැන නගී. පුද්ගලයාට සිදු වූ හානිය සඳහා වන්දි ගෙවීම සඳහා, සාධාරණත්වය පිළිබඳ සඳහනක් පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන අතර, යමෙකු දැඩි ලෙස බියට පත් වූ බවට හෝ දුර්වල ලෙස නිදා සිටි බවට ඇති සරල ප්‍රකාශය ද ප්‍රමාණවත් නොවේ. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් සංයුක්ත, වෛෂයික දත්ත අවශ්‍ය කරයි, උදාහරණයක් ලෙස මානසික තුවාල දිස්වන වෛද්‍ය හෝ මනෝවිද්‍යාත්මක තොරතුරු. උල්ලංඝනය කිරීමේ ස්වභාවය සහ බරපතලකම අහිතකර ප්‍රතිවිපාක එතරම් පැහැදිලි කරන තැන පමණක් තවදුරටත් සනාථ කිරීම කළ හැකිය. සිවිල් අධිකරණයට යන වින්දිතයෙකු, සිවිල් නඩු විධාන සංග්‍රහයේ 150 වන වගන්තිය යටතේ (Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering) පාඩුවේ පැවැත්ම සහ බලය සමඟ ඇති හේතු සම්බන්ධතාවය යන දෙකම ආයාචනා කිරීමේ සහ ඔප්පු කිරීමේ බර දරයි.

උසාවියකින් වන්දි මුදල තීරණය කරන ආකාරය පිළිබඳ උදාහරණයක්: පොලිස් ප්‍රචණ්ඩත්වය හේතුවෙන් ඇතිවන වේදනාව සහ දුක් වේදනා සඳහා වන්දි ප්‍රදානය කිරීමේදී, උල්ලංඝනයේ ස්වභාවය සහ බරපතලකම, ශාරීරික අඛණ්ඩතාවයේ දුර්වලතාවය, දෛනික ජීවිතයට ඇති බලපෑම සහ සාමාන්‍යයෙන් සැසඳිය හැකි අවස්ථා වලදී ප්‍රදානය කරනු ලබන මුදල් ප්‍රමාණයන් සලකා බලන සාධක අතර වේ. ප්‍රායෝගිකව, අධික ලෙස බරපතල නොවන තුවාල සඳහා ප්‍රදානය කරනු ලබන මුදල් බොහෝ විට යුරෝ සිය ගණනක සිට දහස් ගණනක අනුපිළිවෙලකට පරාසයක පවතින අතර එය තුවාලය සහ ප්‍රතිවිපාක මත දැඩි ලෙස රඳා පවතී.

දායක නොසැලකිල්ල: රාජ්‍යයේ ආරක්ෂාව

වන්දි ඉල්ලා සිටින පුරවැසියෙකු බොහෝ විට දායක නොසැලකිල්ල ආරක්ෂා කිරීමට මුහුණ දෙයි, සිවිල් සංග්‍රහයේ 6:101 වගන්තිය. අලාභය තුවාල ලැබූ පාර්ශවයට ආරෝපණය කළ හැකි තත්වයක ප්‍රතිවිපාකයක් නම් වන්දි ගෙවීමේ යුතුකම අඩු වේ. මෙය පියවර දෙකකින් ක්‍රියාත්මක වේ: පළමුව පුරවැසියාගේ සහ පොලිසියේ හැසිරීම අතර පිරිසිදු හේතුඵල තක්සේරුවක්, පසුව වැරදිවල විවිධ බරපතලකම හේතුවෙන් සාධාරණත්වය නිවැරදි කිරීමක් විය හැකිය.

නීතිමය වශයෙන් කරුණු දෙකක් වැදගත් වේ. පළමුව, දායක නොසැලකිල්ල ඔප්පු කිරීමේ බර රඳා පවතින්නේ පුරවැසියා මත නොව රාජ්‍යය මත ය. එබැවින්, පුරවැසියාගේ කුමන හැසිරීම, උදාහරණයක් ලෙස ක්‍රියාකාරී භෞතික ප්‍රතිරෝධය, ප්‍රහාරයක් හෝ පලා යාමට උත්සාහ කිරීම, ඇත්ත වශයෙන්ම අලාභයට දායක වූයේද යන්න රාජ්‍යය විසින් නිශ්චිතව ප්‍රකාශ කළ යුතුය. පුරවැසියා ගැටුමට සහයෝගය නොදැක්වූ බවට හෝ උත්සාහ නොකළ බවට පොදු ප්‍රකාශයක් මේ සඳහා ප්‍රමාණවත් නොවේ. දෙවනුව, සාධාරණත්වය නිවැරදි කිරීම, හරියටම බරපතල ලෙස අසමානුපාතික පොලිස් ප්‍රචණ්ඩත්වයේ අවස්ථාවන්හිදී, ඕනෑම අඩු කිරීමක් දැඩි ලෙස සීමා කළ හැකිය, නැතහොත් එය ශුන්‍ය කළ හැකිය, මන්ද පොලිස් පැත්තේ වරද වඩාත් බරින් යුක්ත වන අතර සම්මතය උල්ලංඝනය කිරීම විශේෂයෙන් අධික රාජ්‍ය ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් ආරක්ෂා කිරීමට අදහස් කෙරේ.

පැමිණිල්ල, ඔම්බුඩ්ස්මන්වරයා සහ විනය මාර්ගය

අපරාධ සහ සිවිල් නීතියට අමතරව, පැමිණිලි කිරීමට අයිතියක් ඇත. පුරවැසියෙකුට පොලිසිය හැසිරුණු ආකාරය ගැන පැමිණිලි කළ හැකිය. එය දඬුවම් හෝ වන්දි ලබා නොදේ, නමුත් හැසිරීම නුසුදුසු බව සොයා ගැනීමට හේතු විය හැක. පැමිණිලිකරුට පොලිසිය සමඟ කාරණය විසඳා ගත නොහැකි නම්, ජාතික ඔම්බුඩ්ස්මන්වරයාට අවසානයේ තීන්දුවක් ලබා දිය හැකිය. ඊට අමතරව, අදාළ නිලධාරියාගේ ක්‍රියාකාරිත්වය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් අභ්‍යන්තර විනය හෝ නිල මාර්ගයක් අනුගමනය කළ හැකිය. වෘත්තීය විනය නීතිය යන යෙදුම මෙහි එතරම් හොඳින් නොගැලපේ, මන්ද පොලිසියට වෛද්‍යවරුන් හෝ නීතිඥයින් සඳහා පවතින විධිමත් විනය-විනිශ්චය සභා පද්ධතියක් නොමැති බැවිනි.

වැදගත් වන්නේ, එක් සිදුවීමක් එකවර මාර්ග හතරක් ඔස්සේ, අපරාධ, සිවිල්, පැමිණිල්ලක් සහ විනය හරහා ගමන් කළ හැකි අතර, එම මාර්ග වෙනස් ආකාරයකින් අවසන් විය හැකිය. අපරාධ නීතියේ දී නිදොස් කොට නිදහස් කිරීම යනු එම ක්‍රියාව සිවිල් හෝ යෝග්‍යතාවය අනුව සම්මත වූ බව ස්වයංක්‍රීයව අදහස් නොවේ.

ඉතිරිව ඇති ආතතිය

නීතිමය රාමුව නිරන්තරයෙන් ගැටුම් ඇති කර ගන්නා අවශ්‍යතා දෙකක් එකවර ආරක්ෂා කිරීමට උත්සාහ කරයි. එක් අතකින්, පුරවැසියා අත්තනෝමතික හා අධික රාජ්‍ය ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් ආරක්ෂා කළ යුතුය. අනෙක් අතට, භයානක හා අවුල් සහගත තත්වයන් තුළ ඵලදායී ලෙස ක්‍රියා කිරීමට පොලිසියට ඉඩ සැලසිය යුතුය, සමහර විට තත්පරයකින් කොටසකින්. එම ආතතිය කිසි විටෙකත් සම්පූර්ණයෙන්ම අතුරුදහන් නොවන අතර, සෑම රීතියක්ම ඇත්ත වශයෙන්ම ඒවා අතර රේඛාව ඇඳීමේ උත්සාහයකි.

සෑම බරපතල තුවාලයකින්ම අදහස් වන්නේ පොලිසිය වැරදියි කියා නොවේ. නමුත් ප්‍රතිලෝමයද ඒ හා සමානව වලංගු වේ: නිල ඇඳුමක් තමන්ගේම කැමැත්තෙන් බලය නීත්‍යානුකූල නොකරන අතර, නිලධාරියෙකු පීඩනයට ලක්ව ඇති බව නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් පමණක් බලය සාධාරණීකරණය නොවේ. තීරණාත්මක ප්‍රශ්නය සැමවිටම එලෙසම පවතී. මෙම තත්වය තුළ, මෙම අරමුණ සහ මෙම මාධ්‍යය සමඟ මෙම බලය සැබවින්ම අවශ්‍ය සහ නීත්‍යානුකූලව යුක්ති සහගතද? ඒ සඳහා සූදානම් කළ පිළිතුරක් නොමැති වීම නීතියේ දුර්වලතාවයක් නොව, ආරක්ෂාව සහ නිදහස මෙහිදී එකිනෙකාට එරෙහිව නිරන්තරයෙන් කිරා මැන බැලිය යුතු බවට අවංක පිළිගැනීමකි. හරියටම එම හේතුව නිසා ප්‍රවේශමෙන් නියාමනය, ස්වාධීන අධීක්ෂණය සහ විනිවිද පෙනෙන වගවීම අත්‍යවශ්‍ය වේ: බලය මත ඒකාධිකාරය පුළුල් වන තරමට, එම බලය සාධාරණීකරණය කිරීමට හැකි වීමේ යුතුකම බර වැඩි වේ.

පොලිසිය බලය යෙදවීම පිළිබඳව නිතර අසනු ලබන ප්‍රශ්න